Waarom we elkaar
soms niet begrijpen
Verschillend reageren is niet hetzelfde als verschillend voelen.
“Het heeft lang geduurd voordat ik doorhad hoe verschillend je om dezelfde persoon kunt rouwen. Toen we onze moeder verloren, zocht ik troost in de pijn en de herinneringen. Ik wilde foto’s bekijken, haar naam blijven noemen en samen met de familie huilen. Ik had verwacht dat ik met de mensen die het dichtst bij stonden het beste kon praten. Maar mijn zus bleek er heel anders in te staan: zij stortte zich op de administratie, hielp onze vader met het huis en ging vrij snel weer aan het werk. Haar manier past totaal niet bij die van mij. Na een tijdje begon het te schuren. Ik dacht: waarom praat jij er nooit over? Zij dacht waarschijnlijk: waarom moet het er bij jou steeds over gaan? Het bracht me niets, en het voelde als een eenzame zoektocht waarin we niet alleen onze moeder, maar tijdelijk ook elkaar kwijt waren.”
Door nieuwsgierig te blijven naar wat er achter het gedrag zit, ontstaat er meer begrip voor de manier waarop ieder mens met verlies omgaat.
Van buitenaf zie je vooral hoe iemand zich gedraagt
Je ziet wie graag praat, wie huilt, wie zich terugtrekt, wie allerlei praktische zaken regelt of juist afleiding zoekt. Maar gedrag vertelt niet altijd hoe iemand zich echt voelt.
Achter wat je ziet, kan veel schuilgaan. Iemand die zich sterk houdt of druk bezig blijft, kan van binnen veel verdriet meemaken. En iemand die weinig over het verlies praat, kan er juist veel mee bezig zijn. Ook de momenten waarop niemand meekijkt, kunnen zwaar zijn. Daarom zegt gedrag niet automatisch iets over hoe groot het gemis is of hoeveel pijn iemand ervaart.
Ruimte voor jouw eigen pad
Die ongeschreven verwachtingen over 'hoe het hoort' kunnen zwaar wegen. Misschien herken je dat knagende gevoel van ongemak of zelfs schuld, omdat jij op een andere manier met het verdriet omgaat dan de mensen om je heen. Of misschien voel je je bezwaard omdat je soms onverwachts opluchting ervaart, even rust voelt of weer kunt lachen, terwijl een ander nog diep in het verdriet zit. Toch is geen van deze reacties verkeerd. Iedereen heeft een eigen tijdlijn en manier om met verlies om te gaan. Het één is niet slechter of minder liefdevol dan het ander. Het kan helpen om te zoeken naar wat jullie verbindt rondom het verlies van je dierbare.
“Ik voel en beleef alles veel intenser en dat kost enorm veel energie. Naast mijn verdriet voel ik geluk en kan ik genieten van wat er wel nog is. Maar de pieken zijn ook hoger, en de dalen dieper. Het filter is eruit. Mijn gevoel kan ineens compleet omslaan, en dat is heel verwarrend.” – Ilse
Bewegen tussen twee werelden
Na een verlies beweeg je steeds heen en weer tussen twee werelden. Aan de ene kant is er aandacht voor het verlies en het verdriet. Aan de andere kant is er aandacht voor het leven dat doorgaat: praktische zaken regelen, afleiding zoeken of nieuwe routines opbouwen.
Soms staat het gemis op de voorgrond, op andere momenten eist het dagelijks leven de aandacht op. Dat heen en weer bewegen is precies wat rouwen vermoeiend kan maken, maar ook gezond. Het is een manier van ons brein om te voorkomen dat we overspoeld raken door emoties.
Mensen passen niet in hokjes
Waar het vaak misgaat in het onderlinge begrip, is dat we steun geven op de manier die wij zelf prettig vinden. Ben jij iemand die graag praktisch helpt? Dan breng je misschien een pan soep langs of bied je aan om iets te regelen. Maar misschien heeft de ander juist behoefte aan iemand die luistert, stil aanwezig is of een knuffel geeft. In dat geval voelt praktische hulp niet altijd als de juiste steun.
Iedereen gaat anders om met verlies. Wat jij fijn zou vinden als je rouwt, hoeft niet hetzelfde te zijn als wat een ander nodig heeft. Ook de manier waarop jij zelf rouwt, kan heel anders zijn dan die van iemand anders. Daarom is het soms lastig om te weten hoe je iemand die rouwt het beste kunt helpen.
“Behandel de ander zoals je zelf behandeld wilt worden, is een bekende uitspraak. Maar bij rouw is dat niet altijd het beste.”
Vervang je aanname door een vraag
Als we nieuwsgierig blijven naar wat de ander nodig heeft, ontstaat er ruimte voor begrip. Het scheelt veel onnodige pijn als we de aannames loslaten. Denk nog eens aan dat schurende gevoel: "Zij wil er duidelijk niet over praten." Wat als we die conclusie schrappen?
Niet: "Zij stopt haar verdriet weg en wil er niets van weten."
Wel: "Wil je er iets over vertellen, of zullen we het vandaag ergens anders over hebben?"
Door er op een open manier naar te kijken, blijft er ruimte over om te ontdekken wat er echt bij iemand speelt. Zo kun je er zijn voor elkaar, precies op de manier die op dat moment nodig is.
Kijk voor concrete ideeën en handvatten om om te gaan met verschillende manieren van rouw op onze website.